นานาสาระ...เรื่องหัวใจ นานาสาระ...เรื่องหัวใจ 
คุณทราบหรือไม่ว่า การขึ้นที่สูง เช่น ไต่เขา ขึ้นเครื่องบิน
มีผลต่อโรคหัวใจ
อย่างไร?
ในปัจจุบัน เรามีโอกาสที่จะต้องอยู่ในที่สูงๆ เช่น การขึ้นเครื่องบิน การไต่เขา
หรือการไปเที่ยวพักแรมตามภูเขา ซึ่งการที่เราขึ้นไปอยู่ในที่สูงๆนั้น ไม่เพียงแต
่มีผลกับคนที่เป็นโรคหัวใจเท่านั้น ในคนปกติที่มีสุขภาพดีก็อาจจะเกิดความเจ็บป่วยอันเป็นผลจากการอยู่ในที่สูงได้
เช่น ภาวะน้ำท่วมปอดจากการอยู่ในที่สูง, ภาวะสมองบวมเลือดออกในจอประสาทตา เป็นต้น
ในที่สูง ความดันบรรยากาศจะลดลงตามความสูงทำให้ความดันออกซิเจนของอากาศที่หายใจลดลงตามไปด้วย
และร่างกายจะมีการเปลี่ยนแปลง ปรับตัวกับการเปลี่ยนแปลงของความดันบรรยากาศที่เปลี่ยนไป
การปรับตัวของระบบไหลเวียนโลหิต ต่อความสูง
การอยู่ในที่สูงในระยะเวลาสั้นๆ..........
ร่างกายจะมีการปรับตัวโดยมีการหายใจเร็วขึ้น,
หัวใจเต้นเร็วขึ้น, ปริมาณเลือดที่ออกจากหัวใจต่อนาทีเพิ่มขึ้น, ความดัน โลหิตสูงขึ้น
และที่สำคัญคือการไหลเวียนของเลือดที่ไปเลี้ยงหัวใจก็เพิ่มขึ้นด้วย
ในที่สูง จะทำให้ปริมาณความอิ่มตัวของออกซิเจนในเลือดลดลง
เรื่อยๆตามความสูง และจะยิ่งลดลงมากขึ้นถ้ามีการออกกำลังร่วมด้วย, ภาวะที่ปริมาณ
ออกซิเจน ในเลือดลดต่ำลงนี้ จะทำให้ความดันของเส้นเลือดในปอดเพิ่มขึ้นตามอันเป็นผลจากการหดตัวของเส้นเลือดที่ปอดจากภาวะขาดออกซิเจนนั่นเอง
การเปลี่ยนแปลงของเส้นเลือดที่ไปเลี้ยงส่วนต่างๆของร่างกายคือ
เส้นเลือดที่ไปเลี้ยงบริเวณ กล้ามเนื้อ, ผิวหนัง, อวัยวะภายในจะหดตัว ทำให้เลือดไปเลี้ยงน้อยลง
ขณะที่เส้นเลือดที่ไปเลี้ยงหัวใจจะขยายตัวทำให้เลือดไปเลี้ยงหัวใจมากขึ้น ส่วนเส้นเลือดที่ไปเลี้ยงสมองไม่มีการเปลี่ยนแปลง
ผลก็คือ เราจะรู้สึกเหนื่อยเร็วขึ้นกว่าปกติ
ออกแรงสูงสุดได้น้อยลงกว่าเดิม
การอยู่ในที่สูงเป็นเวลานาน..........
หลังจากอยู่ในที่สูงติดต่อกันเป็นระยะเวลา
3-4 วัน ก็จะมีการปรับตัวของร่างกายโดยระบบประสาทซิมพาเธติคจะลดการทำงานลง, ความดันโลหิตเริ่มลดลง,
ปริมาณเลือดที่ออกจากหัวใจต่อนาทีเริ่มลดลง, ร่างกายมีการปรับตัวให้เม็ดเลือดแดงสามารถปล่อยออกซิเจนออกได้ดีขึ้นกว่าเดิม(left
shift hemoglobin oxygen dissociation curve)
ภาวะการขาดน้ำของร่างกายจะพบได้บ่อย
เนื่องจากแรงดันน้ำในบรรยากาศลดลงตามอุณหภูมิที่ลดลง และการหายใจที่เร็วขึ้นทำให้ร่างกาย
เสียน้ำไปทางระบบทางเดินหายใจออกมากขึ้น มีการศึกษาพบว่านักไต่เขาที่ระดับความสูงมากกว่า
6000 เมตร ต้องการบริโภคน้ำถึง 3-4 ลิตรต่อวัน
โรคหัวใจกับความสูง
โรคเส้นเลือดหัวใจตีบ
พบว่าความสามารถในการออกกำลังกายลดลงในที่สูง
และการเกิดภาวะหัวใจขาดเลือดโดยเฉพาะขณะออกกำลังกายเป็นได้ง่ายขึ้น แม้แต่ในคน
ที่ไม่เคยมีประวัติของโรคเส้นเลือดหัวใจตีบมาก่อน ก็พบว่าสามารถเกิดภาวะหัวใจขาดเลือดได้ถ้าออกกำลังกายในที่สูง
แต่การอยู่ในที่สูงเป็นระยะเวลานานเกิน 5 วัน พบว่าร่างกายมีการปรับตัวจนสามารถออกกำลังได้เท่ากับอยู่ในที่ราบ
ดังนั้นในคนที่เป็นโรคเส้นเลือดหัวใจตีบ
จึงต้องพิจารณาถึงความพร้อมในการเที่ยวในที่สูงเช่น พักแรมบนภูเขา การไต่เขา ซึ่งมักจะพักในช่วงสั้นๆ
ซึ่งร่างกายยังไม่สามารถปรับตัวได้ ถ้ามีประวัติเหนื่อยง่าย เจ็บหน้าอกบ่อยแม้ออกกำลังเล็กน้อย
ก็ควรที่จะหลีกเลี่ยงการขึ้นที่สูง เพราะอาจมีอันตรายต่อสุขภาพได้
ภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะ
การเกิดหัวใจเต้นผิดจังหวะจะมีโอกาสเป็นได้บ่อยขึ้นในคนสูงอายุ
จะมีโอกาสเป็นมากขึ้นตามความสูงที่ขึ้น ในรายที่มีประวัติหัวใจเต้นผิดจังหวะอยู่แล้ว
การอยู่ในที่สูงมีโอกาสที่จะทำให้หัวใจเต้นผิดจังหวะเป็นมากขึ้นได้ โดยเฉพาะในช่วงแรกๆและถ้ามีการออกแรงร่วมด้วย
หัวใจเต้นผิดจังหวะที่เกิดขึ้นสามารถเป็นได้ทั้งที่เกิดจากหัวใจด้านบน(supraventricular)
และหัวใจด้านล่าง(ventricular)
สำหรับ การเดินทางโดยเครื่องบิน น่าจะมีความเสี่ยงต่ำ
ยกเว้นคนที่มีภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะอยู่ก่อนแล้วตั้งแต่ก่อนขึ้นเครี่องก็มีโอกาสจะเป็นมากขึ้นได้
ดังนั้นในรายที่หัวใจเต้นผิดจังหวะเป็นบ่อยโดยเฉพาะหัวใจเต้นผิดจังหวะที่เกิดจากหัวใจด้านล่าง
ในคนที่มีอายุ ควรหลีกเลี่ยงการขึ้นที่สูง หรือการพักแรมบนเขา เพราะมีความเสี่ยงที่จะเกิดการเสียชีวิตกระทันหันจากหัวใจเต้นผิดจังหวะได้
ผู้ที่ใส่เครื่องกระตุ้นหัวใจชนิดฝังในร่างกาย
ในที่สูงจะมีภาวะออกซิเจนต่ำลง
ขณะที่คาร์บอนไดออกไซต์ก็ต่ำลงด้วยจากการหายใจที่เร็วขึ้น ผลของออกซิเจนในเลือดที่ต่ำลงจะเพิ่มค่า
pacing stimulation threshold ขณะที่ผลของคาร์บอนไดออกไซต์ที่ต่ำลงจะลดค่า pacing
stimulation threshold ดังนั้นผลลัพธ์ที่ได้ในที่สูงจึงพบว่าค่า pacing stimulation
threshold(=ค่ากระแสไฟฟ้าขั้นต่ำที่เครื่องใช้ในการกระตุ้นให้ร่างกายเกิดคลื่นไฟฟ้าหัวใจขึ้น)
จีงไม่เปลี่ยนแปลง
แต่เนื่องจากไม่มีข้อมูลศึกษาในที่
ที่สูงมากๆเช่น การไต่เขา จึงไม่แนะนำให้ผู้ที่ใส่เครื่องกระตุ้นหัวใจ ขึ้นไปในที่สูงมากๆ
ผู้ป่วยโรคหัวใจกับการเดินทางโดยเครื่องบิน
โดยปกติเครื่องบินของสายการบินต่างๆ
มักบินในระดับความสูง 22,000 44,000 ฟุต (6700-13,400 เมตร) และเครี่องบินจะมีการปรับความดันในห้อง
ผู้โดยสารให้อยู่ในระดับเท่ากับความสูง 8,000 ฟุตหรือน้อยกว่า (ประมาณ 5000-8000
ฟุต) ซึ่งในระดับความสูง 8,000 ฟุต ความดันบรรยากาศจะลดลงเหลือ 564 มิลลิเมตรปรอท
(เทียบกับความดันบรรยากาศปกติที่ระดับน้ำทะเลคือ 760 มิลลิเมตรปรอท) และทำให้ความดันออกซิเจนที่หายใจเข้าเท่ากับ
109 มิลลิเมตรปรอท( เทียบกับ 149 มิลลิเมตรปรอทที่ระดับน้ำทะเล)
และทำให้ระดับแรงดันออกซิเจนในเลือดลดลงเหลือ 60 มิลลิเมตรปรอท (แรงดันออกซิเจนในคนปกติ
เท่ากับ 100 มิลลิเมตรปรอท)
ในคนปกติสามารถทนต่อภาวะแรงดันออกซิเจนในเลือดที่ลดลงนี้ได้
แต่ในคนที่เป็นโรคหัวใจอาจจะเกิดปัญหาขึ้นได้ ถ้าโรคหัวใจที่เป็นอยู่เป็นมาก และมีอาการเหนื่อยง่ายหรือเจ็บแน่นหน้าอกบ่อยแม้ในขณะพัก
อีกทั้งการนั่งเครื่องบินนานๆ ก็อาจจะมีภาวะเครียดจากการไม่สามารถเคลื่อนไหวร่างกายได้อย่างปกติ,
การสั่นสะเทือน, เสียงที่เกิดขึ้นจากเครื่องบิน รวมทั้งความชี้นในอากาศที่ลดลง
เคยมีรายงานการศึกษาพบว่า มีสถิติการเจ็บหน้าอกบนเครื่องบิน
433 ครั้ง และการเกิดกล้ามเนื้อหัวใจตาย 14 รายจากผู้โดยสารทั้งหมด 580 ล้านคน
ในปี ค.ศ.1996
นอกจากนี้การนั่งเครื่องบินในระยะเวลานาน
เสี่ยงต่อการเกิดภาวะเส้นเลือดดำที่ขาอุดตันจากลิ่มเลือดไปอุด และทำให้เกิดภาวะเส้นเลือดปอดอุดตันเฉียบพลัน
ถึงขั้นเสียชีวิตได้
คำแนะนำสำหรับผู้ป่วยโรคหัวใจที่ต้องการขึ้นเครื่องบิน
- ผู้ที่มีโรคหัวใจที่สามารถควบคุมอาการได้ดี ไม่มีอาการเหนื่อยง่าย หรือเจ็บหน้าอกบ่อย
สามารถขึ้นเครื่องบินได้อย่างปลอดภัย
- ผู้ป่วยโรคหัวใจต่อไปนี้ห้ามเดินทางโดยเครื่องบิน
1. ภาวะหัวใจขาดเลือดรุนแรง เช่น โรค unstable angina ,
กล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลัน
2. หัวใจเต้นผิดจังหวะชนิด PVC ที่เป็นมากและเป็นบ่อย
3. ภาวะหัวใจล้มเหลวที่ยังควบคุมอาการไม่ได้
- ในรายที่บอลลูนขยายเส้นเลือดหัวใจ ควรรออย่างน้อย 2 สัปดาห์
- ในรายที่ผ่าตัดต่อเส้นเลือดหัวใจ ควรรออย่างน้อย 3 สัปดาห์
- ผู้ที่เป็นโรคกล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลัน ควรรออย่างน้อย 2-3 สัปดาห์ ถ้าไม่มีภาวะแทรกซ้อน
และถ้ามีภาวะแทรกซ้อนของโรคกล้ามเนื้อหัวใจ ควรรออย่างน้อย 6 สัปดาห์
เรียบเรียงโดย Doctor Heart 
เอกสารอ้างอิง
1. West, JB. The Atmosphere. In: High Altitude: An Exploration of Human Adaptation,
Hornbein, TF, Schoene, RB (Eds), Marcel Dekker, New York 2001. p.28.
2. Hultgren, HN. The systemic circulation. In: High Altitude Medicine, Hultgren
Publications, Stanford 1997.
3. Maggiorini, M, Melot, C, Pierre, S, et al. High-altitude pulmonary edema
is initially caused by an increase in capillary pressure. Circulation 2001;
103:2078.
4. Cremona, G, Asnaghi, R, Baderna, P, et al. Pulmonary extravascular fluid
accumulation in recreational climbers: a prospective study. Lancet 2002; 359:303.
5. Nishihara, F, Shimada, H, Saito, S. Rate pressure product and oxygen saturation
in tourists at approximately 3000 m above sea level. Int Arch Occup Environ
Health 1998; 71:520.
6. Karliner, JS, Sarnquist, FF, Graber, DJ, Peters, RM Jr. The electrocardiogram
at extreme altitude: experience on Mt. Everest. Am Heart J 1985; 109:505.
7. Saurenmann, P, Koller, EA. The ECG changes due to altitude and to catecholamines.
Eur J Appl Physiol Occup Physiol 1984; 53:35.
8. Hacket, PH. High altitude and common medical conditions. In: High Altitude:
An Exploration of Human Adaptation, Hornbein, TF, Schoene, RB (Eds), Marcel
Dekker, New York 2001. p.851.
9. Pugh, LG. Animals in high altitude: man above 5000m mountain explorations.
In: Handbook of Physiology, Section 4, Dill, DB, Adolph, EF, Wilbere, CG (Eds),
American Physiological Society, Washington DC 1964. p.861.
10. Erdmann, J, Sun, KT, Masar, P, Niederhauser, H. Effects of exposure to altitude
on men with coronary artery disease and impaired left ventricular function.
Am J Cardiol 1998; 81:266.
11. Morgan, BJ, Alexandere, JK, Nicoli, SA, et al. The patient with coronary
heart disease at altitude: observations during acute exposure to 3100 meters.
J Wilderness Med 1990; 1:147.
12. Levine, BD, Zuckerman, JH, deFilippi, CR. Effect of high-altitude exposure
in the elderly: the Tenth Mountain Division study. Circulation 1997; 96:1224.
13. Grover, RF, Tucker, CE, McGroarty, SR, Travis, RR. The coronary stress of
skiing at high altitude. Arch Intern Med 1990; 150:1205.
14. Gordon, DJ, Ekelund, LG, Karon, JM, Probstfield, JL. Predictive value of
the exercise tolerance test for mortality in North American men: the Lipid Research
Clinics Mortality Follow-up Study. Circulation 1986; 74:252.
15. Alexander, JK. Coronary heart disease at altitude. Tex Heart Inst J 1994;
21:261.
16. Kraus, WE. Taking heart failure to new heights: its pathophysiology at simulated
altitude. Am J Med 2000; 109:504.
17. Agostoni, P, Cattadori, G, Guazzi, M, Bussotti, M. Effects of simulated
altitude-induced hypoxia on exercise capacity in patients with chronic heart
failure. Am J Med 2000; 109:450.
18. Malconian, M, Rock, P, Hultgren, H, Donner, H. The electrocardiogram at
rest and exercise during a simulated ascent of Mt. Everest (Operation Everest
II). Am J Cardiol 1990; 65:1475.
19. Kujanik, S, Snincak, M, Vokal', J, Podracky, J. Periodicity of arrhythmias
in healthy elderly men at the moderate altitude. Physiol Res 2000; 49:285.
20. Kujanik, S, Snincak, M, Galajdova, K, Rackova, K. Cardiovascular changes
during sudden ascent in a cable cabin to the moderate altitude. Physiol Res
2000; 49:729.
21. Alexander, JK. Cardiac arrhythmia at high altitude: the progressive effect
of aging. Tex Heart Inst J 1999; 26:258.
22. Westerholm, CJ. Threshold studies in transvenous cardiac pacemaker treatment.
Direct measurement with special reference to short and long term stimulation
and influence of certain metabolic, respiratory and pharmacological factors.
Scand J Thorac Cardiovasc Surg Suppl 1971; 8:1.
23. Weilenmann, D, Duru, F, Schonbeck, M, Schenk, B. Influence of acute exposure
to high altitude and hypoxemia on ventricular stimulation thresholds in pacemaker
patients. Pacing Clin Electrophysiol 2000; 23:512.
24. Miao, CY, Zuberbuhler, JS, Zuberbuhler, JR. Prevalence of congenital cardiac
anomalies at high altitude. J Am Coll Cardiol 1988; 12:224.
25. Alen, J, Bruce, R, Cobb, L. Interaction of chronic hypoxia of moderate altitude
on pulmonary hypertension complicating defect of the atrial septum. N Engl J
Med 1962; 266:272.
26. Vogel, JH, McNamara, DG, Blount, SG Jr. Role of hypoxia in determining pulmonary
vascular resistance in infants with ventricular septal defects. Am J Cardiol
1967; 20:346.
27. Durmowicz, AG. Pulmonary edema in 6 children with Down syndrome during travel
to moderate altitudes. Pediatrics 2001; 108:443.
28. Gong, H. Air travel and oxygen therapy in cardiopulmonary patients. Chest
1992; 101:1104.
29. Cottrell, JJ. Altitude exposures during aircraft flight. Flying higher.
Chest 1988; 93:81.
30. Rayman, RB. Passenger safety, health, and comfort: a review. Aviat Space
Environ Med 1997; 68:432.
31. Gong, H Jr. Exposure to moderate altitude and cardiorespiratory diseases.
Cardiologia 1995; 40:477.
32. Beighton, PH, Richards, PR. Cardiovascular disease in air travellers. Br
Heart J 1968; 30:367.
33. Airline Transport Association. ATA completes in-flight medical study. ATA
Press Release No. 4. 14 January 1998.
34. Cox, GR, Peterson, J. Bouchel, L, et al. Safety of commercial air travel
following myocardial infarction. Aviat Space Environ Med 1996; 67:976.
35. Roby, H, Lee, A, Hopkins, A. Safety of air travel following acute myocardial
infarction. Aviat Space Environ Med 2002; 73:91.
36. Zahger, D, Leibowitz, D, Tabb, IK, Weiss, AT. Long-distance air travel soon
after an acute coronary syndrome: a prospective evaluation of a triage protocol.
Am Heart J 2000; 140:241.
37. Klein, RC, Raitt, MH, Wilkoff, BL, Beckman, KJ. Analysis of Implantable
Cardioverter Defibrillator Therapy in the Antiarrhythmics Versus Implantable
Defibrillators (AVID) Trial. J Cardiovasc Electrophysiol 2003; 14:940.
38. Lampert, R, Joska, T, Burg, MM, et al. Emotional and physical precipitants
of ventricular arrhythmia. Circulation 2002; 106:1800.
39. Fries, R, Konig, J, Schafers, HJ, Bohm, M. Triggering effect of physical
and mental stress on spontaneous ventricular tachyarrhythmias in patients with
implantable cardioverter-defibrillators. Clin Cardiol 2002; 25:474.
40. Schwarz, T, Siegert, G, Oettler, W, et al. Venous thrombosis after long-haul
flights. Arch Intern Med 2003; 163:2759.
41. Lapostolle, F, Surget, V, Borron, SW, et al. Severe pulmonary embolism associated
with air travel. N Engl J Med 2001; 345:779.
42. Perez-Rodriguez, E, Jimenez, D, Diaz, G, et al. Incidence of air travel-related
pulmonary embolism at the Madrid-Barajas airport. Arch Intern Med 2003; 163:2766.
43. Cesarone, MR, Belcaro, G, Nicolaides, AN, et al. Venous thrombosis from
air travel: the LONFLIT3 study -- prevention with aspirin versus low-molecular-weight
heparin (LMWH) in high-risk subjects: a randomized trial. Angiology 2002; 53:1.
44. Possick, SE, Barry, M. Evaluation and management of the cardiovascular patient
embarking on air travel. Ann Intern Med 2004; 141:148.
45. Code of Federal Regulation 14 CFR 121. Appendix A:555-7. Published by the
office of the Federal Register, January 1, 2002.
46. Antman, EM, Anbe, DT, Armstrong, PW, et al. ACC/AHA guidelines for the management
of patients with ST-elevation myocardial infarction--executive summary: a report
of the American College of Cardiology/American Heart Association Task Force
on Practice Guidelines (Writing Committee to Revise the 1999 Guidelines for
the Management of Patients With Acute Myocardial Infarction). Circulation 2004;
110:588.
47. Medical Guidelines for Airline Travel, 2nd ed. Aviat Space Environ Med 2003;
74:A1.
48. Kolb, C, Schmieder, S, Lehmann, G, et al. Do airport metal detectors interfere
with implantable pacemakers or cardioverter-defibrillators?. J Am Coll Cardiol
2003; 41:2054.
49. Paulter, N. Hand-held metal detectors for use in concealed weapon and contraband
detection. Washington, DC: U.S. Department of Justice, National Institute of
Justice; 2000. NIJ Standard-0602.01:8-9.
50. Gong, H, Jr. Air travel and oxygen therapy in cardiopulmonary patients.
Chest 1992; 101:1104.
51. Shlim, DR, Houston, R. Helicopter rescues and deaths among trekkers in Nepal.
JAMA 1989; 261:1017.
52. Burtscher, M, Phildelphy, M, Likar, R. Sudden cardiac death during mountain
hiking and downhill skiing. N Engl J Med 1993; 329:1738.