กลไกการออกฤทธิ์(Mechanism of action)
ออกฤทธิ์โดยการขับปัสสาวะ เป็นผลจากยับยั้งการดูดซึมของน้ำและเกลือแร่ที่หน่วยไตส่วนต่างๆ
จึงสามารถแบ่งยากลุ่มนี้ออกเป็น 4 กลุ่มตามตำแหน่งที่ยาออกฤทธิ์
ดังนี้
1. กลุ่มที่ออกฤทธิ์ที่หน่วยไตส่วนต้น(proximal tubules) เช่น ยา acetazolamide
2. กลุ่มที่ออกฤทธิ์ที่หน่วยไตส่วนที่เรียกว่า Henles loop เราเรียกยากลุ่มนี้ว่า
loop diuretics เช่น Furosemide, Bumetanide
3. กลุ่มที่ออกฤทธิ์ที่หน่วยไตส่วนปลาย(distal tubules) เช่น Thiazide
4. กลุ่มที่ออกฤทธิ์ที่หน่วยไตส่วน Collecting tubules เราเรียกยากลุ่มนี้ว่า
potassium sparing diuretics เช่น Triamterene,
Amiloride, Spironolactone
ขนาดยาที่ใช้
| รูปแบบยา |
ขนาดยาที่ใช้/ครั้ง |
ความถี่ในการให้ยา |
| กลุ่มที่ออกฤทธิ์ที่หน่วยไตส่วนต้น(proximal tubules) |
||
| Acetazolamide |
250 มิลลิกรัม |
วันละ 1-4 ครั้ง |
| กลุ่มที่ออกฤทธิ์ที่หน่วยไตส่วนที่เรียกว่า Henles loop |
||
| Furosemide |
20-40 มิลลิกรัม |
วันละ 1-2 ครั้ง |
| Bumetanide |
0.5-2 มิลลิกรัม |
วันละ 1-2 ครั้ง |
| กลุ่มที่ออกฤทธิ์ที่หน่วยไตส่วนปลาย(distal tubules) |
||
| Thiazide |
12.5-50 มิลลิกรัม |
วันละ 1-2 ครั้ง |
| กลุ่มที่ออกฤทธิ์ที่หน่วยไตส่วน Collecting tubules |
||
| Triamterene |
50-150 มิลลิกรัม |
วันละ 1-2 ครั้ง |
| Amiloride |
5-10 มิลลิกรัม |
วันละ 1-2 ครั้ง |
| Spironolactone |
25-100 มิลลิกรัม |
วันละ 1-2 ครั้ง |
ประโยชน์ในทางคลินิก(Clinical use)
รักษาภาวะหัวใจล้มเหลว
ใช้เป็นยาลดความดันโลหิต
ใช้รักษาโรคไตวาย
เพื่อช่วยขับปัสสาวะ และยุบบวม (มักใช้ยา furosemide
จึงจะได้ผลดี)
ใช้ลดอาการบวม จากหลายสาเหตุ
เช่น ในโรคตับแข็ง เป็นต้น
อาการข้างเคียง(Adverse drug reactions)
อาจมีอาการท้องผูก,
คลื่นไส้
เวียนหน้า, อ่อนเพลีย
ระดับโปตัสเซียมในเลือดต่ำ(ยกเว้นยากลุ่ม
potassium sparing diuretics)
ข้อห้ามในการใช้(Contraindications)
สำหรับยาในกลุ่ม
potassium sparing diuretics ห้ามใช้ในรายที่มีโปตัสเซียมในเลือดสูง, คนที่เป็นโรคไตวาย
ข้อควรระวัง(Warnings/precautions)
ระวังการใช้ยาในกลุ่ม
potassium sparing diuretics ในผู้ป่วยไตวาย เพราะอาจทำให้โปตัสเซียมในเลือดสูงเกินกว่าปกติได้
การใช้ยา sprironolactone
ในผู้ชายอาจจะเห็นนมโตขึ้นชัดเจนได้(gynecomastia)
ต่อไปนี้เป็นรายชื่อยาขับปัสสาวะ ที่มีจำหน่ายในประเทศไทย(ใช้ mouse ชี้ที่ชื่อยาที่ต้องการหยุดอ่าน)
ชื่อการค้า(Trade name) |
ชื่อพื้นฐาน(Generic name) |
ชื่อการค้า(Trade name) |
ชื่อพื้นฐาน(Generic name) |